Đây là bài toán của rất nhiều gia đình trẻ ở đô thị, và nó không có lời giải dễ. Nhưng có những cách nghĩ giúp quyết định cho tỉnh táo.
Phép tính đầu tiên
Lấy giá một căn nhà phù hợp chia cho tổng thu nhập một năm của cả gia đình.
Con số đó cho biết bài toán khó tới đâu, và cho phép so sánh giữa các khu vực — có nơi con số nhỏ hơn hẳn mà chất lượng sống không kém.
Nếu vay
Tính khoản trả hằng tháng theo tình huống xấu: thu nhập giảm một phần, hoặc lãi suất tăng sau thời gian ưu đãi.
Đây là chỗ nhiều gia đình tính sai — họ tính theo lãi suất ưu đãi năm đầu và theo thu nhập hiện tại, rồi gặp khó khi cả hai thay đổi.
Các khoản hay bị bỏ
Chi phí đi lại nếu nhà ở xa — tính theo tháng rồi nhân với số năm, con số này lớn hơn nhiều người nghĩ.
Phí quản lý với chung cư. Chi phí sửa chữa và bảo trì. Các khoản thuế phí khi mua bán.
Về việc thuê
Thuê thường bị coi là lãng phí, nhưng nó có những giá trị thật: ở gần nơi làm việc với chi phí thấp hơn nhiều, và giữ được sự linh hoạt khi công việc hoặc hoàn cảnh thay đổi.
Với người chưa ổn định về nơi làm việc, thuê nhiều khi là lựa chọn hợp lý hơn — và phần tiền chưa dùng để mua vẫn có thể tích luỹ.
Đánh đổi giữa gần và xa
Nhà xa thì rẻ hơn nhưng tốn thời gian và chi phí đi lại. Cách so cho công bằng: quy thời gian đi lại thành số giờ mỗi năm, và cộng chi phí đi lại vào giá nhà.
Nhiều khi con số cuối cùng cho thấy hai phương án không chênh nhau nhiều như tưởng.
Điều nên tránh
Mua vượt khả năng vì áp lực từ người khác hoặc vì sợ giá còn tăng. Một khoản vay quá sức ảnh hưởng tới mọi quyết định khác của gia đình trong nhiều năm.
Hỏi đáp nhanh
Phép tính nào cho biết nhà có vừa sức không?
Lấy giá nhà chia cho thu nhập một năm của cả gia đình. Con số càng lớn thì việc mua càng nặng, và nó cũng cho phép so giữa các khu vực.
Khoản trả nợ hằng tháng nên ở mức nào?
Ở mức mà gia đình vẫn sống được nếu thu nhập giảm hoặc lãi suất tăng. Tính theo tình huống xấu chứ không theo tình hình thuận lợi hiện tại.
Thuê nhà có phải là lãng phí không?
Không nhất thiết. Thuê cho phép ở gần nơi làm việc với chi phí thấp hơn nhiều, và giữ được sự linh hoạt khi công việc thay đổi. Đó là những giá trị thật.
Khoản nào hay bị bỏ khi tính mua nhà?
Chi phí đi lại nếu nhà ở xa, phí quản lý với chung cư, chi phí sửa chữa và bảo trì, và các khoản thuế phí khi mua bán.
