Cơ cấu dân số nghe như chuyện của nhà thống kê, nhưng nó quyết định rất nhiều thứ trong đời sống — từ việc tìm người làm cho tới hệ thống hưu trí.
Dân số vàng
Là giai đoạn tỷ lệ người trong độ tuổi lao động cao so với tỷ lệ trẻ em và người cao tuổi.
Lợi thế: nhiều người làm việc, ít người phụ thuộc, nên khả năng tích luỹ của cả xã hội cao hơn.
Nhưng đây là giai đoạn có hạn — nó kết thúc khi lứa đông đảo ấy bước sang tuổi nghỉ.
Vì sao lợi thế không tự động thành kết quả
Vì nó chỉ là số lượng. Một lực lượng lao động đông mà thiếu kỹ năng thì làm những công việc giá trị thấp, và không tạo ra tích luỹ đáng kể.
Điều quyết định là đào tạo và cơ hội việc làm phù hợp — đó là lý do giáo dục nghề nghiệp luôn nằm ở vị trí trung tâm trong các kế hoạch dài hạn.
Già hoá dân số
Xu hướng chung của nhiều nước và cũng đang diễn ra ở nước ta. Nguyên nhân là tuổi thọ tăng và mức sinh giảm.
Hệ quả: số người trong tuổi lao động giảm dần so với số người cần được chăm sóc. Áp lực tăng lên hệ thống hưu trí, y tế, và các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.
Điều đáng chú ý
Ở nhiều nước phát triển, quá trình già hoá diễn ra sau khi thu nhập đã cao — nên họ có nguồn lực để đối phó.
Với các nước đang phát triển thì thách thức lớn hơn vì hai quá trình diễn ra gần nhau hơn. Đây là lý do các kế hoạch đều nhấn mạnh việc tận dụng giai đoạn hiện tại.
Cá nhân chuẩn bị gì
Tích luỹ cho tuổi già từ sớm — càng bắt đầu sớm thì mỗi tháng càng nhẹ.
Tham gia bảo hiểm xã hội đầy đủ và liên tục.
Giữ sức khoẻ. Chi phí y tế tuổi già là khoản lớn nhất và cũng là khoản chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi thói quen của những năm trước đó.
Hỏi đáp nhanh
Dân số vàng nghĩa là gì?
Là giai đoạn tỷ lệ người trong độ tuổi lao động cao so với tỷ lệ người phụ thuộc. Nó tạo lợi thế về nguồn lao động và về khả năng tích luỹ.
Vì sao lợi thế đó không tự động thành kết quả?
Vì nó chỉ là số lượng. Điều quyết định là lực lượng lao động ấy được đào tạo tới đâu và có việc làm phù hợp không — đông mà không có kỹ năng thì không tạo ra giá trị.
Già hoá dân số ảnh hưởng thế nào?
Số người trong tuổi lao động giảm dần so với số người cần được chăm sóc, làm tăng áp lực lên hệ thống hưu trí và y tế, và làm thiếu hụt lao động ở một số ngành.
Cá nhân nên chuẩn bị gì?
Tích luỹ cho tuổi già từ sớm, tham gia bảo hiểm xã hội đầy đủ, và giữ sức khoẻ. Ba việc này càng bắt đầu sớm thì càng nhẹ.
