Khi nghe rằng nhiều công việc sẽ đổi trong những năm tới, câu hỏi tự nhiên là nên học gì. Cách phân loại dưới đây giúp trả lời cho gọn.
Hai loại kỹ năng
Kỹ năng công cụ. Gắn với một phần mềm, một máy móc, một quy trình cụ thể. Chúng có giá trị rõ và đo được, nhưng mất giá khi công cụ bị thay.
Kỹ năng nền. Diễn đạt, phân tích, làm việc với người, tự học. Chúng chậm hình thành hơn nhưng đi theo mình qua mọi lần đổi công cụ và đổi nghề.
Cần cả hai
Kỹ năng công cụ là thứ giúp có việc ngay — hầu hết thông báo tuyển dụng đều liệt kê chúng. Bỏ qua thì không qua được vòng đầu.
Nhưng nếu chỉ có chúng thì mỗi lần công cụ đổi là một lần phải chạy theo từ đầu. Kỹ năng nền là thứ làm việc chạy theo đó dễ hơn nhiều.
Bốn kỹ năng nền đáng đầu tư
Diễn đạt. Nói và viết cho người khác hiểu đúng ý mình. Đây là kỹ năng bị đánh giá thấp nhất so với giá trị thật của nó.
Đọc hiểu vấn đề mới. Khả năng đọc một tài liệu chưa quen và nắm được cấu trúc của nó.
Làm việc với người. Phối hợp, thương lượng, xử lý bất đồng.
Tự học. Kỹ năng gốc của mọi kỹ năng khác.
Rèn thế nào
Không phải bằng khoá học mà bằng việc làm thật có phản hồi.
Nhận những việc phải trình bày trước người khác. Nhận việc phải phối hợp với bộ phận khác. Nhận việc chưa có sẵn quy trình.
Rồi sau mỗi lần thì tự hỏi chỗ nào làm được, chỗ nào chưa — chính bước này biến trải nghiệm thành kỹ năng.
Với người đang chọn nghề
Nên chọn nghề mà mình có cơ hội rèn kỹ năng nền nhiều, thay vì chỉ nhìn mức lương khởi điểm. Chênh lệch lương ban đầu thường nhỏ so với chênh lệch tích luỹ sau mười năm.
Hỏi đáp nhanh
Kỹ năng công cụ và kỹ năng nền khác nhau thế nào?
Kỹ năng công cụ gắn với một phần mềm hay một quy trình cụ thể nên mất giá khi thứ đó bị thay. Kỹ năng nền như diễn đạt, phân tích, làm việc với người thì đi theo mình qua mọi thay đổi.
Vậy có nên bỏ qua kỹ năng công cụ không?
Không. Nó là thứ giúp có việc ngay và thường là điều kiện tuyển dụng. Vấn đề chỉ là đừng dừng lại ở đó và đừng gắn cả sự nghiệp vào một công cụ duy nhất.
Kỹ năng nền nào có giá trị rộng nhất?
Diễn đạt rõ ràng bằng lời và bằng chữ, đọc hiểu vấn đề mới, làm việc với người khác, và khả năng tự học. Bốn thứ này có giá trị ở gần như mọi nghề.
Rèn kỹ năng nền bằng cách nào?
Qua việc làm thật có phản hồi — nhận việc phải trình bày, phải phối hợp, phải xử lý tình huống chưa có sẵn quy trình, rồi rút kinh nghiệm sau mỗi lần.
