Càng nhiều dịch vụ chuyển lên nền tảng số thì càng nhiều dữ liệu cá nhân được thu thập. Phần lớn diễn ra một cách hợp pháp và với sự đồng ý của chính mình — chỉ là mình không đọc lúc đồng ý.
Dữ liệu được thu ở đâu
Dịch vụ đã đăng ký. Ngân hàng, viễn thông, thương mại điện tử, mạng xã hội.
Ứng dụng trên điện thoại. Đây là nguồn lớn nhất và ít được để ý nhất, vì mỗi ứng dụng xin một loạt quyền lúc cài.
Trang web đã truy cập. Qua các đoạn mã theo dõi.
Giao dịch. Mỗi lần thanh toán không dùng tiền mặt là một bản ghi.
Việc đáng làm nhất
Mở phần cài đặt quyền riêng tư trên điện thoại và xem danh sách quyền của từng ứng dụng.
Ứng dụng đèn pin xin quyền truy cập danh bạ, ứng dụng chỉnh ảnh xin quyền vị trí — đó là những thứ không liên quan tới chức năng và nên tắt.
Việc này mất mươi phút và có tác dụng ngay.
Quyền của người dân
Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân nêu các quyền như được biết dữ liệu của mình được xử lý thế nào, được truy cập, được yêu cầu chỉnh sửa hoặc xoá, và được rút lại sự đồng ý.
Chi tiết và cách thực hiện theo văn bản hiện hành — nên tra bản mới nhất khi cần dùng.
Thói quen nên có
Không cài ứng dụng từ nguồn không rõ. Đọc lướt phần quyền trước khi bấm đồng ý. Gỡ những ứng dụng lâu không dùng — chúng vẫn có thể đang thu dữ liệu.
Và không cung cấp thông tin cá nhân qua đường dẫn nhận được trong tin nhắn, kể cả khi tin nhắn trông như từ nơi quen thuộc.
Với con cái
Trẻ em dễ bấm đồng ý mà không hiểu. Nên cùng con xem lại quyền của các ứng dụng trên máy của chúng, và giải thích vì sao — dạy được thói quen từ nhỏ thì bền hơn là cấm.
Hỏi đáp nhanh
Dữ liệu cá nhân được thu thập ở những đâu?
Ở các dịch vụ mình đăng ký, các ứng dụng đã cài, các trang mình truy cập, và các giao dịch mình thực hiện. Phần lớn diễn ra sau khi mình bấm đồng ý mà không đọc.
Nên kiểm gì trong ứng dụng đã cài?
Danh sách quyền mà ứng dụng đang có — vị trí, danh bạ, máy ảnh, micrô. Ứng dụng đòi quyền không liên quan tới chức năng của nó là dấu hiệu đáng chú ý.
Người dân có quyền gì với dữ liệu của mình?
Theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân thì có các quyền như được biết, được truy cập, được yêu cầu chỉnh sửa hoặc xoá, và được rút lại sự đồng ý. Chi tiết theo văn bản hiện hành.
Việc đơn giản nhất nên làm là gì?
Rà lại quyền của các ứng dụng trên điện thoại và tắt những quyền không cần. Mất mươi phút và giảm được đáng kể lượng dữ liệu đang bị thu thập.
