Cụm từ học tập suốt đời được nhắc nhiều nhưng ít khi được nói cụ thể là học gì. Phân biệt hai hướng dưới đây làm câu chuyện rõ hơn.
Đào tạo nâng cao
Học thêm trong chính nghề đang làm — để làm tốt hơn, làm nhanh hơn, hoặc làm được việc phức tạp hơn.
Ưu điểm: tận dụng toàn bộ kinh nghiệm đã có, nên tiếp thu nhanh và áp dụng được ngay. Rủi ro thấp vì không phải bỏ việc.
Đây là hướng phù hợp với đa số người, đa số thời điểm.
Đào tạo lại
Học một nghề khác để chuyển hẳn lĩnh vực.
Tốn thời gian hơn nhiều và có rủi ro thật — có thể phải chấp nhận thu nhập thấp hơn trong giai đoạn đầu.
Nhưng nó cần thiết khi nghề cũ đang thu hẹp rõ rệt, hoặc khi sức khoẻ không còn cho phép làm nghề cũ.
Cách chọn hướng
Câu hỏi đầu tiên: nghề mình đang làm có còn nhu cầu tuyển trong năm tới mười năm nữa không.
Cách kiểm thực tế: đếm tin tuyển dụng cho nghề đó trong khu vực mình, so với vài năm trước. Và hỏi những người trong nghề xem họ thấy tình hình thế nào.
Còn nhu cầu thì nâng cao. Đang thu hẹp rõ thì tính tới chuyển hướng — và tính sớm.
Thời điểm quan trọng hơn nội dung
Bắt đầu khi còn đang có việc, không phải khi đã mất việc.
Học trong lúc còn thu nhập thì có thời gian, có tâm thế bình tĩnh, và có thể thử nghề mới ở quy mô nhỏ trước khi cam kết.
Về các chương trình hỗ trợ
Có những chương trình đào tạo nghề cho người lao động, một số miễn phí hoặc được hỗ trợ chi phí. Thông tin thường có ở trung tâm dịch vụ việc làm địa phương.
Đây là nguồn ít được biết tới, và với người đang khó khăn thì nó đáng tìm hiểu trước khi bỏ tiền học ở nơi khác.
Hỏi đáp nhanh
Đào tạo nâng cao là gì?
Là học thêm để làm tốt hơn hoặc làm được việc phức tạp hơn trong chính nghề đang làm. Nó tận dụng được toàn bộ kinh nghiệm đã có nên nhanh và ít rủi ro.
Đào tạo lại là gì?
Là học một nghề khác để chuyển hẳn sang lĩnh vực mới. Tốn thời gian và rủi ro hơn, nhưng cần thiết khi nghề cũ thu hẹp hoặc khi mình không còn phù hợp với nó.
Làm sao biết mình cần hướng nào?
Xem nghề mình đang làm còn nhu cầu tuyển trong năm tới mười năm tới không. Còn thì nâng cao; đang thu hẹp rõ rệt thì nên tính tới chuyển hướng sớm.
Nên bắt đầu khi nào?
Khi còn đang có việc, không phải khi đã mất việc. Học trong lúc còn thu nhập thì có thời gian và có tâm thế tốt hơn nhiều.
