Chuyển đổi số quốc gia được chia thành ba trụ cột. Cách chia này hữu ích vì mỗi trụ có đối tượng và cách đo khác nhau.
Chính phủ số
Là việc cơ quan nhà nước hoạt động dựa trên dữ liệu và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
Phần dễ thấy nhất với người dân là dịch vụ công trực tuyến — nộp hồ sơ, tra cứu tiến độ, nhận kết quả qua mạng. Phần khó thấy nhưng quan trọng hơn là các cơ sở dữ liệu dùng chung, để người dân không phải nộp lại một loại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có.
Đây cũng là chỗ phân biệt thật giả: đưa thủ tục lên mạng mà vẫn bắt in ra nộp bản giấy, hoặc vẫn phải khai lại thông tin cơ quan đã nắm, thì mới chỉ đổi cái quầy.
Kinh tế số
Gồm hai phần khác nhau:
- Ngành công nghệ thông tin — phần mềm, dịch vụ số, thương mại điện tử, nội dung số.
- Phần số hóa trong các ngành truyền thống — nhà máy dùng cảm biến và tự động hóa, nông nghiệp dùng dữ liệu thời tiết và truy xuất nguồn gốc, bán lẻ dùng dữ liệu bán hàng để dự báo.
Phần thứ hai lớn hơn nhiều nhưng khó đo hơn, và cũng là nơi tạo ra thay đổi năng suất thật.
Xã hội số
Là việc người dân có phương tiện, kỹ năng và điều kiện để tham gia. Gồm phủ sóng và cáp quang tới vùng khó, thanh toán không dùng tiền mặt, danh tính số, và kỹ năng số cơ bản.
Trụ này quyết định hai trụ kia có tới được với dân hay không. Dịch vụ công trực tuyến làm rất tốt cũng vô nghĩa với người không có thiết bị hoặc không biết dùng.
Phần nằm dưới cả ba
Có một lớp hạ tầng chung mà cả ba trụ đều dựa vào:
- Dữ liệu — các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, doanh nghiệp, bảo hiểm, và cơ chế để chúng nói chuyện được với nhau.
- Kết nối — băng rộng cố định và di động phủ rộng, ổn định.
- An toàn thông tin — càng nhiều dữ liệu tập trung thì hậu quả của một sự cố càng lớn.
- Hành lang pháp lý — quy định về giao dịch điện tử, chữ ký số, bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Chỗ khó thật nằm ở đâu
Kinh nghiệm chung của nhiều nước là phần công nghệ không phải phần khó nhất. Phần khó là sửa quy trình: một thủ tục vốn cần bốn chữ ký ở bốn phòng, đưa lên mạng mà giữ nguyên bốn bước thì chỉ nhanh hơn được phần đi lại.
Vì vậy các đề án làm tốt thường bắt đầu bằng việc rà và cắt bớt bước, rồi mới số hóa phần còn lại — chứ không phải mua phần mềm trước.
Hỏi đáp nhanh
Ba trụ cột của chuyển đổi số là gì?
Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Cách chia này hữu ích vì mỗi trụ có đối tượng và cách đo khác nhau.
Phân biệt chuyển đổi số thật với hình thức thế nào?
Đưa thủ tục lên mạng mà vẫn bắt in ra nộp bản giấy, hoặc vẫn phải khai lại thông tin cơ quan đã nắm, thì mới chỉ đổi cái quầy.
Vì sao trụ xã hội số lại quyết định hai trụ kia?
Vì nó quyết định hai trụ kia có tới được với dân hay không. Dịch vụ công trực tuyến làm rất tốt cũng vô nghĩa với người không có thiết bị hoặc không biết dùng.
Phần khó nhất nằm ở đâu?
Sửa quy trình, không phải công nghệ. Một thủ tục vốn cần bốn chữ ký ở bốn phòng, đưa lên mạng mà giữ nguyên bốn bước thì chỉ nhanh hơn được phần đi lại.
